کار و پۊل نیشتمان دروس نیەکەن.. باربڵ ئەڵمانی توومار هەشت ساڵە وەگەرد پەنابەرەیل واز کەێد
شەفەق نیوز- بەرلین
"سالم" لەلای خوەی دی قورتار بۊە.
سالم، کە ناویگ خوازریاگە ئەرا پیاویگ عراقی کە تەمەنی لە پەنجا ساڵ رەد کردگە، وەو جۊرە دیار بۊ کە لە کووتایی رەسیەسە قەیریگ سەرفەرازی لە ئەڵمانیا، کار خاسیگ کەفتە دەسی، و بۊە خاوەن ماڵ، و تۊنست کۆنترۆڵ ئەو گرفت ئالوودەبۊنە بکەێد کە رەنج لەلی کیشیا.
ژیانی، ئەرا یەکەم جار، شیوەیگ سروشتی وەخوەی گرد.
وەلی ئەو سەرفرازیە دریژە نەکیشا.
سەرەتاگە، جۊریگ کە باربڵ درومان ئەڵمانی کە مەوقەی ئەو قۆناغە دەسمیەتی سالم دیاد ئۊشێدی، ناکۆکییگ بۊ لە شوین کارەگەی، خاوەن کارەگە دۊنست کە پیاویگ لە ئەڵمانیا بی خیزانەگەی بژیەێد تۊنێد رووژەیل شەممە کار بکەێد و سەعاتەیل زیاتر لە کارەگەی وەسەر بوەێد، وەلی سالم، تواست ژیانیگ ئەرای بمینێد دۊای کووتاییهاتن دەوام.
وەگەرد وەخت، ناکۆکییەگە فراوان بۊ، ئاست زوان ئەڵمانی بۊە جی رەخنە، وتیاد کە تەقەلای بەس نیەکەێد لە فێربۊن وشەیل، لە وەختیگ ئەو رەنج لەشیە کە لە کارەگەی پیشکەشی کردیاد هەمان گرنگیدان وەدەس نەهاورد.
لەیەکترنەفامستن یەک لەدۊای یەک هاتن، دۊای ئەوە دەسکردە داوای مووڵەتەیل بیماری، تا ئەوەنە کارەگەی لەدەس دا.
لەدەسداین کار تەنیا لەدەسداین سەرچەوەی داهات نەۊ ئەرای، درومان ئۊشێد کە رەوشی لە ئەڵمانیا دۊای ئەوە فرەتر ناسکەو بۊ، و وەرەوڕۊ ئەگەر گلەوداینی ئەرا عراق بۊەو، وەرجە ئەوەگ وڵاتەگە وەجی بیلێد و وەرەو بەریتانیا بچوود.
چیرووک سالم هێمان لە هۊر درومان مەنیەسەو.
نەک لەوەر ئەوەگ مەرج بوود کارەساتبارترین بوود لەناوەین ئەوەگ دیەسەی، بەڵکم لەوەر ئەوەگ لەناوی دۊنست کە چۊن داکاسیانیگ وە سەختی دروس بۊە تۊنێد زۊوەزۊ دەس وە هەڵوەشیان بکەێد، و چۊن کار و ماڵ و تەقەلا دریژەیل ئەرا دروسکردن ژیانیگ نوو شایەت هەمیشە بەس نەوون ئەرا مقیەتیکردنی.
سالم تەنیا یەکیگ بۊ لەو کەسە فرەیلە کە لە ژیان ئی ژن ئەڵمانییە رەد بۊنە لەناو نزیکەی هەشت ساڵ لە دەسمیەتیدان پەنابەرەیل.
بڕیگیان سەرکەفتن. و بڕیگیان تکەپا دان، و بڕیگیان لە ژیانی دەرچگن بی ئەوەگ ئەو پەیوەندییە کە لەناوەینیان دروس بویە وەردەوام بوود.
لەناوەین گشت ئی ئەزموونەیلە، درومان کە قسە ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز کرد، ئۊشێد کە فێر بۊە کە تیکەڵبۊن ئاڵووزترە لە دەسخستن کار یا فێربۊن زوان، و ئەو سەرکەفتنە کە تۊنریەێد وە گریەبەس کاریگ یا بڕوانامەیگ پیشەیی بزانیەێد وە مەرج ئەوە ئاشکرا نیەکەێد کە چە رۊ دەێد دۊای ئەوەگ ئایەم لە کووتایی رووژ گلەو خوەێد ئەرا ماڵیگ کە هیچ کەسیگ چەوەڕیی نیەکەێد.
دیدار دۊای قوداس
تەمەن باربڵ درومان رەسێدە 64 ساڵ، و داڵگ سێ مناڵە و وەگەرد شۊەگەی لە یەکیگ لە شارەیل ویلایەت باکوور راین وێستفالیا ژیەێدر و ئۊشێد کە رەنجکیشانی لە کەمئەندامییگ لەشی هیشت دەسمیەتیدان ئەو کەسەیلە کە لە رەوشەیل کۆمەڵایەتی سەخت ژیەن لەلای نزیک بوود لە چەن ساڵیگ وەرجە ئیسە.
وەلی پەیوەندی راسەوخۆی وەگەرد پەنابەرەیل لە ساڵ 2017 دەسوەپی کرد، وەختیگ ئەڵمانیا هێمان رەفتار وەگەرد لیکەفتەیل یەکیگ لە گەوراترین شەپولەیل پەنابەری لە میژووی هاوچەرخی کردیاد، لە ساڵەیل 2015 و 2016، زیاتر لە 1.16 ملیۆن داواکاری پەنابەری سەرەتایی توومار کریا، وەپای داتایەیل فەرمانگەی فیدراڵی ئەرا کوچبەری و پەنابەرەیل، دۊای ئەوەگ وڵاتەگە بۊە یەکیگ لە وێستگە سەرەکییەیل ئەرا ئەو کەسەیلە کە لە جەنگ و ئاڵووزییەیل لە خوەرهەڵات ناوەڕاس و ئاسیا واینە.
دۊای کووتاییهاتن قوداسیگ لە کڵێسا ئینجیلییەگەی، درومان چەوی وە گرووپیگ لە پەنابەرەیل کەفت کە باس لە ئەزموونە کەسییەیلیان کردن، خوەی و شۊەگەی پێشنیار دەسمیەتی ئەو کەسەیلە کردن کە پرسیار دیرن لەباوەت ژیانیان لە ئەڵمانیا یا هەوەجە وە پاڵپشتی دیرن ئەرا رەفتارکردن وەگەرد رەوشە نووەیلیان.
دۊای هەفتەیگ، چەویان وە دوو پیاو کەفت، یەکیگیان ئەفغانی و ئەوەکە ئیرانی.
قسە لەباوەت گەشت پەنابەری، و ئەو خیزانەیلە کە لەپشت خوەیان هیشتیانەسەو، و ئەو گرفتەیلە کە وەگەرد فەرمانگە ئەڵمانییەیل وەرەوڕۊیان بۊنە کردن، هەردوگیان لە سەنتەرەیل داڵدەداین ژیان و تواستن بچنە ماڵیگ جیا، وەلی ئەوە لەو مەوقەی ئەرایان وەدەس نەکەفت، لە وەختیگ کە زوان ئەڵمانی فێر بۊن بی ئەوەگ وینەیگ ئاشکرا داشتوون لەباوەت ئەوەگ چە تیەێد دۊای کووتاییهاتن خولەیل زوان.
دۊای ماوەیگ کورڵ جەژن کریسمس هات، و خیزان درومان هەردوگ پیاوەگە ئەرا ماڵ خوەیان مکیس کردن.
ئەوە یەکەم جار بۊ کە دار کریسمس ئەڵمانی رازیاگ دۊنن و لەبان خوانیگ وەگەرد خیزانیگ ناوخۆیی نیشن، و هەر یەکیگیان، وەپای درومان، لە خیزانیگ هاتۊن کە هەفت مناڵ لەخوەی گردیاد، لە وەختیگ ئەو هەست وە خیزان و ئارامییە کە هوکار بۊن وەپی لە ئەڵمانیا دۊر کەفتۊدەو.
خیزان درومان تەقەلا دان ئەو بۆشاییە کەمەو بکەن، لەڕی مکیسکردنیان ئەرا خواردن وە شیوەیگ دووارە، و دەسمیەتی لە داواکارییەیل ژیان رووژانە، و تەنانەت داین ماشینیگ وە خواستن مەوقەی کە هەوەجە وە هامشوو و هەڵگردن کەلوپەلەیلیان دیرن.
وەگەرد وەخت، ژیان هەردوگ پیاوەگە دەس وە ئاڵشتکاری کرد.
پیاوە ئیرانییەگە تۊنست سەنتەر داڵدەداین وەجی بیلێد، و دۊاتر مەشقیگ پیشەیی لە بوار پیشەسازییە کانزاییەیل دەسوەپی کرد، و پیاوە ئەفغانییەگە، درومان و شۊەگەی دەسمیەتیی دان تا مەشقیگ لە بوار کارەبا بکەفێدە دەسیان، و دۊاتر لە دەرفەتیگ ئەرا ئامادەکردن پیشەیی لە دۆرتمۆند، دۊای ئەوەگ وە ململانێیگ دریژ وەگەرد رێکارە فەرمییەیل گریەدریاگ وە گواستنەوەی وەسفی کەێد.
هەردوگ پیاوەگە مەشقەیلیان تەواو کردن، و دۊاتر لە پسپۆڕییەیلیان کار کردن، و ئیجا بڕوانامە پیشەییە زیاترەیل وەدەس هاوردن.
درومان ئەوە وە "چیروک سەرکەفتن" وەسف کەێد، وەلی دەرک کرد کە سەرکەفتن پیشەیی گشت چشتیگ چارەسەر نیەکەێد.
چۊنکە کار لە سەعاتیگ دیاریکریاگ کووتایی تیەێد، و دۊاتر کەسەگە گلەو خوەێد ئەرا ماڵەگەیر و لەورا گرفتەگە بۊ کە کار یا مووچە نەتۊنست چارەسەری بکەێد.
"کارەگە وە کارکردن و دەسخستن پۊل کووتایی نیەتیەێد"، درومان ئۊشێد، و دەسنشان کەێد ئەرا ئەوەگ هەسکردن وە تەنیایی دۊای کووتاییهاتن رووژ کار هێمان ئامادە بۊ، و خیزانەگەی نەتۊنستن، هەرچەن نزیکن لە هەردوگ پیاوەگە، وە تەواوی ئەو تەنیاییە نەیلن.
لەیراوە تەمەشایگ جیاواز لەباوەت تیکەڵبۊن لای دروس بۊ.
کار و ماڵ و بڕوانامەی پیشەیی تۊنن فرە چشت لەباوەت توانای ئایەم ئەرا دروسکردن ژیانی بۊشن، وەلی وە مەرج هیچ نیەۊشن لەباوەت هەسکردنی وە ئەوەگ بۊەسە بەشیگ لە شوینە نووەگە.
13 پەنابەر
خەوەرەیل دەسمیەتی درومان و شۊەگەی لەناو کۆمەڵگەی پەنابەرەیل لە شار فێرنە بڵاو بۊ.
وەگەرد وەخت، پەیوەندییان وەگەرد نزیکەی 13 پەنابەر بوی، و دەسمیەتی بڕیگیان دان لە خاسەوکردن رەوشەیل داکاسیان، و ئەوانەی ترەک لە پیشکەشکردن داواکارییەیل و دەسخستن مووڵەتەیل نیشتەجیبۊن یا دریژکردنیان.
وەلی گرفتەیل تەنیا کارگێڕی نەۊن.
درومان ئۊشێد کە بڕیگ لەو کەسەیلە کە ناسێد رەسینە ئەڵمانیا کە گرفتەیل دەروینی گریەدریاگ وەو پشتەیلە کە لە وڵاتەیلیان ژینە وەگەرد خوەیان هەڵگردۊن، چ وە مدوو رەوشە سیاسی یا ئایینییەیل یا رەوشە خیزانییە سەختەیل.
و ئی گرفتەیلە وە ئاشکرا دەرکەفتن مەوقەی کە تەنیایی لە شەوەکیان گلەو خوارد، و کەسەگە کەسیگ پەیا نەکرد قسەیگ وەگەردیا بکەێد، لە وەختیگ ئەندامەیل خیزانەگەی لە وڵات خوەی نەتۊنستن وە تەواوی بفامن کە چە ژیەێد لە ئەڵمانیا.
درومان دۊنێد کە دریژیی چەوەڕیکردن ئی رەوشەیلە ئاڵووزترەو کەێد.
لەجیای ئەوەگ پەنابەر ئەرا ماوەیگ دریژ دۊر لە بازاڕ کار بمینێد، دۊنێد کە بایەسە دەرفەتیگ زۊتر وەپی بیریەێد ئەرا فێربۊن زوان یا چگن وەناو کار وە هاوتەریب وەگەردی.
ئۊشێد "زوان هەمیش فێر بوود وەختیگ کەسیگ رەفتار وەگەرد خەڵک کەێد و کار وەگەردیان کەێد".
چۊنکە کار، لە نووڕین ئەوەو، تەنیا پۊل دابین نیەکەێد. ئایەم خەێدە ناوەڕاس مەردم، و رۆتینیگ رووژانە وەپی بەخشێد و لە بۆشایی دەری کەێد.
ئۊشێدیش کە بیزاری و گووشەگیری شایەت بڕیگ کەس تەکان بەێد وەرەو ئالوودەبۊن، و دەسنشان ئەرا دابینکردن بەرنامەیل ئەرا دەسمیەتیداین لە رەفتارکردن وەگەرد ئالوودەبۊن وە مەی وە زوانەیل کە فارسی لەناویانە کەێد.
وەلی چگنەناو بازاڕ کار خوەی هەمیشە ئاسان نییە.
درومان ئۊشێد کە ئەڵمانیا فرە پشت وە بڕوانامە و بەڵگەنامەیل بەسێد کە ئامادەکردن دووپات کەن، و ئەو کراکارە کە بڕوانامەیل دانپیانریاگ هەڵنەگردگە و زوان ئەڵمانی وە خاسی نیەزانێد خوەی لەوەرانوەر سەختیەیل گەوراتر دۊنێدەو.
درومان و شۊەگەی تەنیا دوو کەس نەۊن کە دەسمیەتی پەنابەرەیل لە پڕەوکردن فۆرمەیل یا سەردانکردن فەرمانگەیل بەیەن، وەگەرد رەدبۊن ساڵەیل، چیروک ئەو کەسەیلە کە دەسمیەتی دان بۊنە بەشیگ لە ژیانیانیش: "چیروکەیل سەرکەفتن هاز وەپیمان دان ئەرا وەردەوامبۊن".
وەلی گرفتە دەروینییەیل و ئەزموونە کەسییە سەختەیل، وەگەرد سەردانە دووارەکریاگەیل وەگەرد فەرمانگەیل بیگانەیل و کار و تەندروسی، هازیان کیشا و بڕیگ جار رەسیە شەوەیل بی خەو، جۊریگ کە دەسنشان کەێدر و ئمڕوو، ئۊشێد کە هەس وە ئارامی کەێد چۊنکە فرەیگ لەوانەگ دەسمیەتییان دا لە رەوشەیل ئارام ژیەن و دی هەوەجەیان وە پاڵپشتی راسەوخۆی نییە.
وەگەرد ئەوەیش، هێمان خوەشی تیەێد بزانێد لە کوو ژیەن و ئایا خاسن، وەلی گشت پەیوەندییەیل وەردەوام نەۊن.
نائومێدی
پیاوە ئەفغانییەگە کە درومان لە ساڵ 2017ەو ناسیەی لە یەکەمین کەسەیل بۊ کە چگنە ناو ژیان خیزانەگە.
پەیوەندییەگە ئەرا چەن ساڵیگ وەردەوام بۊ، دۊاتر ژنەگەی رەسیە ئەڵمانیا، و درومان ئۊشێد کە ئەو ژن و شۊە یەک جار سەردان ماڵەگەی کردن، و دۊای ئەوە پەیوەندی وەگەردیان وە تەواوی پڕیا، ئەوە خەمباری کرد، و وەگەرد رەدبۊن وەخت، هەسیگیش لای هیشتەو کە شایەت رۊوەرۊی بەدوەکارهاوردن بۊە.
و ئۊشێد کە دەسمیەتیەگە خەرجکردن پۊلیش لەبان ئامادەکردن ماڵ و دابینکردن مدووەیل هامشوو و بەشداریکردن لە خەرجیەیل دەسخستن مووڵەتەیل رانندەیی لەخوەی گرد، و وەگەرد وەخت، بڕیگ لەی ئەزموونەیلە هیشتن چەوەخشاننیگ بکەێد لە سنوورەیل ئەو دەسمیەتیە کە تۊنێد پیشکەشی بکەێد.
هەرلیوا هەڵوێستەیلیگیش بۊن کە جیاوازی کولتووری ئاشکراتر کردن جۊریگ کە لە قسەیلی دەسنشانی کەێد: "ئارام نەۊم مەوقەی بڕیگ لە گەنجە پەنابەرەیل وەپیم ئۊشتن "ماما"، شایەت نیشاندان بوود لە تەقەلایگ ئەرا دروسکردن هەسیگ لە نزیکبۊن، و رازی نەویم وەختیگ داوا لەلیم کریا دەسمیەتی بڕیگ گەنج بیەم لە پەیاکردن ژن ئەرا هاوسەرگیری".
دۊای نزیکەی هەشت ساڵ، درومان دی وەگەرد پەنابەرەیل وە جویر چیروک سەرکەفتنیگ تاک باس نیەکەێد، و نەیش وە جویر گرفتیگ تاک، ئەزموونەگەی وینەیگ فرە ئاڵووزتر لەوە لای هیشتەسەو.
پیاویگ ئەفغانی و یەکیگ ئیرانی دۊنست کە لە سەنتەر داڵدەداینەو چگنە ناو مەشق و دۊاتر کار و ئیجا پیشکەفتن پیشەیی، و پیاییگ عراقی لە پەنجایەیل تەمەنی دۊنست کە داکاسیانی وەدەس تیارێدەو، و دۊاتر دووارە لەدەسی دەێد، و ئەڵمانیا وەجی هیلێد، چەوی وە کەسەیلیگ کەفت کە ململانێی تەنیایی و ئالوودەبۊن و گرفتە دەروینییەیل کردن، و خوەی کەفتە نائومیدی بڕیان پەیوەندییەیلیگ کە لەلای خوەیەو ئەرا چەن ساڵیگ وەردەوام بوون، و هەرلیوا دۊنست کە جیاوازی کولتووری هەمیشە ئامادەس، و تەقەلای تیکەڵبۊن وە واتای دیارنەمانن نییە.
وەلی فرەترین چشتیگ کە درومان لە گشت ئەوەگ ژیایەی رەخنەی لەلی گرێد ئی جیاوازییە نییە، بەڵکم چەوەڕیکردنە. چۊنکە هیشتن کەسیگ دۊر لە کار و ژیان رووژانە ئەرا ماوەیگ دریژ، جۊریگ دۊنێدەی، هیلێد دەسمیەتیی نیەیەێد لەبان فێربۊن زوان، و نەیش لەبان دروسکردن پەیوەندییەیل، و نەیش لەبان هەسکردنی وە ئەوەگ بەشیگ راسگانییە لە کۆمەڵگە.
لەوەر یە، هەنای ئمڕوو تەمەشای ئەو ساڵەیلە کەێد کە وەو دیدارە راگوزەرە لەوەرانوەر کڵێسا لە ساڵ 2017 دەسوەپی کردن، درومان تەنیا ئەو کەسەیلە هۊرەو نیارێد کە دەسمیەتییان دا لە وەدەسهاوردن کار یا ماڵ یا مووڵەت نیشتەجیبۊن. لەورا، دۊر لە دۆسیەیل و بڕوانامەیل زوان و گریەبەستەیل کار، سەختترین تاقیکردن دەسوەپی کردیاد، کە ئایەم شوینیگ ئارام پەیا بکەێد لەناوی بژیەێد، و هەس وە ئەوە بکەێد، سەروەبان ئەوەیش، کە ئی شوینە بۊەسە ژیانی.
