من زنەی نەیم لە ژیانم

‏کەفتمە بێ دەنگ م سانم

‏قردگێ ئەر چوڵه ژێرم 

‏پووک ئاێم دەێ لە شانم

‏ئایمەیل گەل گه‌ل دروو بۊن

‏لام گردن سه‌د کروو بۊن

‏تا ک وا هات گشتێان چێن

‏ئاێمەیل وەڵنگ چروو بۊن

‏هەر جیێ چم ژاو ئڵاڵن

‏بەزر جەنگو کینە کاڵن

‏سەد شەرەف وە گورگەل هار

‏ئاێمەیل دەس یەک هە ناڵن

‏ئەێ بەنەیلە  کەس نیەناسن

‏پڕ لە باسن  دڵ لە ئاسن

‏یانە تێخ تێژ چەفتن

‏دەم کەنەو پیم جۊر داسن

‏ئەێ خۆدا یەیشە بەنەیلد

‏یانە سازید باب مەیلد

‏ژارێان ها لە دڵ یەک

‏زۆڵمیان ها وەر چەوەیلد

‏من بڕیمە دڵ لە خڵقەت

‏لەێ ژیان پر لە زڵمەت

‏فێر سۊکێ کەم لە دڵ خوەم

‏من گرم خڵقەت وە عبرەت

‏

‏پژواک رەوشەن رەوان

‏ئەگەر هاتی کەمێ واران وەلا بار

‏سفێدەێ سوو ئەڕاێ شاران وەلا بار

‏م چەن ساڵە چەوم ها وە دەرانە

‏کلیلە زەردەگەێ جاران وەلا بار

‏هەنا هەێ دڵتەنگی شەو بان مەزاران

‏لەش تەیموور‌ ئەڕاێ یاران وەلابار

‏گەرەێ کەوکێ نەمەن لەێ دەروەنەیلە

‏ت بەو قۆڵتەێ کەمەر داران وەلابار

‏ئەگەر هاتی وەهارنەۊ لەێ وڵاتە

‏پەڕوو سەوز پەل داران وەلابار

‏کۆرە عادوو لەشووند مردەموو بووم

‏ت بەو تەوبەێ گۆناباران وەلا بار

‏هلیتەیل فەرەێ ئێ باخە داگرد

‏ت بەو کۊز‌ چەمەن زاران وەلا بار

‏ ئەلی ئوڵفەتی

‏

ئەنار کەو

‏یەێ دەف لەنوو ت تیەیدنەو وەو نەخش سەرواڵدەو

‏وە ئەو میەرێ کەوە ک ت نایدە لە زنج چاڵدەو

‏هەرچێ ڕەنگە ڕەو کردنه تا وەرز ئاهووەوبڕان

‏ت ئەسک ماسک مردیێگ ها ناو چەوەیل کاڵدەو

‏م خەو فرەێ دۊنم وە چەو، هەر شەو لە لێژ جادەگان

‏هەر جادەس و چۊ مار کڕ، پەێشتیەێدە شان و باڵدەو

‏ئەنار کەو شعر عەرەو ساعەت خەو لە نیمەشەو

‏بڕەخس لە بان لێو م وەو لێو سوور و ئاڵدەو

‏م دەروەچێگم دارەلووس، لە هووز دەروەچەیل واز

‏چ دەروەچەیلێ مردنە وە ئەزرەتەیل ماڵدەو

‏ئەلی ئوڵفەتی

‏ئیمە زامەگان و خەمەگان کوو کردیم

‏بۊن وە کۊیەسان!

‏ئەرمێسەیلمان گریە دایم لەیەک

‏بۊن وە روبار!

‏ئیمە ڕخ و چرچەیل چاڵ کردیم

‏بۊن وە زەۊلەرزە!

‏قاروقین لە ناخ دڵ شاردیمەو

‏بۊن وە گڕکان!

‏ئیمە لە خیابانەیل

‏گیسەیل بڕیاگ هەڵڕشانیم

‏بۊن وە گەردەلۊل!

‏های زمسان دەس‌قۊچ!

‏لە چارەنۊس ئیمە پاوا بار!

‏ئێڕە "ئیسگای ئاخرە..."

‏ مەسعوود قەنبەری

‏‌‌

‏‌

‏

‏

‏

‏

شنه‌فتمه له پشت ســـــــــــــــه‌ر خه‌نــیدن

‏له قــــــــــه‌ێ دیواره‌گان عەسکم که‌نــیدن

‏هه‌یه خاســــــــه که‌سێگ ناوم نیه‌وەێــدن

‏م ئــــــه‌و هـــــۊر چه‌وه‌یل ت نیه‌خەێـدن

‏هــــه‌ر یه خاسه وه ته‌نیایــی سه‌رەو نــەم

‏خـــــیاڵاتد ئەرا  لاێ خــــــوەد کلەو کـــەم

‏له جـــــــــی واران چه‌وه‌یل خـــوەم بوارێ

‏بـــــــەدم تێــــــــدن کــــه‌سێگ ناو ت بارێ

‏م زانم جــــــــــــوور م تەنیــــــــا مـــــریدن

‏وه کام وشک لــــــــــــه لۊ دەریا مـــــریدن

‏دروو دایــــدن وەتی تیــــــــەیدەو وەهارێ

‏لـــــــــه ساێ مانڰـــــه شـــــــەو دار هنارێ

‏وه هــــۊر ئەو کەسەیله لــــــەێره مـــــردن

‏تەمــــــام دلخوەشیمان لـــــــەێــــــره بردن

‏وەپێ بۊش ڕفت و واران دی نیه‌کـــه‌ێدەو

‏کەسێ چوودن له ئێ شاره دی نیەتێــــدەو

‏

عەلی ٸوڵفەتی

سەوڵ تەنیای سەرسەراوانم خودا

‏گووش وە ناڵەی تاف ئاوانم خودا

‏چەپ چەپ گیس ئەزیزەیلم کەنیم

‏بافە بافە ها لە داوانم خودا

‏رووکەرەیل ڕوو ڕوو بەسە لەێوا نەکەن

‏داخ سەختێ ها لە باوانم خودا

‏مانگەشەو بەختد بسزیەێ هایدە کوو

‏ها لە کوورە مانگ کاوانم خودا

‏هەم وەهارە و هەرکە یاری ها لە لاێ

‏دۊر لە یار و بەزم جارانم خودا

‏لەی کەلاوە پەلپەلەو بۊ ڕیشێیم

‏بەو بەسە دی زەجر و تاوانم خودا

‏مانگ کوشانەو شەوچراگەی هەرشەوەی

‏وێڵ تەنیاێ ناو کەلاوانم خودا

‏شاعیر: د. ئەلی ئوڵفەتی

‏

شەفەق نیوز - ئەڵگەردان تایبەت

لە گامیگ روشنهویری کە ئامانج لەلی زینگەوکردن یادەوەری ئەدەبی و میژوویی ئەرا ناوچەی زاگرۆسە، شار ئیلام فەیلی لە ئیران رویداویگ روشنهویری دیاریگ وەخوەی دی کە خوەی لە چەسپانن و وازکردن پەیکەر شاعیر و سووفی گەورای کوردی "غوڵامڕەزا خان ئەرکەوازی" (سەدەی سیانزەهەم کووچی) نیشان دا، کە کاریگ هونەرییە هونەرمەند وەحید ئەسەدی سەرپەرشتی دیزاینکردن و تاشینی کردگە.

 لەی چوارچیوە، پەیمانگای "زانست زاگرۆس" روشنهویری لە بەیاننامەیگ کە ئاژانس شەفەق نیوز ئەڵگەردانی کرد، نرخ تەقەلایەیل هاوبەش ئەرا خاوەنەیل قەڵەم، و شارەوانی، و ئەنجومەن شارەگە دا، و ئی رویداوە وە گامیگ بنەڕەتی ئەرا مقیەتیکردن لە ناسنامەی ئەدەبی و زوانی کوردی هەژمار کرد، و مکیسیگ واز ئەرا قۊلەوکردن لێکۆڵینەوەیل لەبارەی کلاسیکییات ئەدەب کوردی لە ناوچەیل باشوور کوردستان.

سەرۆک هووز و دەنگ گەل

غوڵامڕەزا خان ئەرکەوازی، تەنیا شاعیریگ نەۊ قافیەیل رێک بخەێد، بەڵکم کەسایەتییگ کۆمەڵایەتی سەنگین بۊ؛ چۊنکە ئەرا چەن ساڵیگ سەرۆکایەتی هووز "ئەرکەوازی" وەردەیشت وە چەسپانن والی دەسەڵاتدار ئیلام "حەسەن خان"، ئی تیکەڵبۊنە لەناوەین سەرکردایەتی هووزایەتی و دووس سووفیگەری، رەهەندیگ مرۆیی و میللی قۊلیگ بەخشیە شیعرەگەی، و کردەی هەڵگر خەمەیل مەردمی و ژینگەی دەورگردی لە زاگرۆس.

 گرنگی تایبەت زوان "ئەرکەوازی" شیعری لە خوەیڕاگریی لەوەرانوەر تەقەلایەیل ئاڵشتکردنە کە تویش دەسنویسە کۊنەیل هات لەبان دەس لەوەرگرەوەیل.

و لەوەر شیوەی ئایینی و مەزهەبی تون ئەرا شیعرەیلی - کە لەناوی وەگەرد هاوسەردەم خوەی مەلا حەق عەلی سیاپووش لە خوڕەم ئاباد یەک گرێد - قەسیدەیلی وە وریاییگ فرە نویسریانە، ئەوەگ کە دەسمیەتی دا لە مقیەتیکردن لە پێکهاتە رەسەنەگەی، تا بمینێدە بەڵگەیگ زینگ کە رەسەنایەتی کوردی کۊن (گۆرانی) و تیکەڵابۊنە روشنهویرییەیلی وەگەرد فەیلی و لوڕی نیشان بەێد.

 شوینەوارە ئەدەبییەیل کە ئەرکەوازی هیشتیەسەیان جیاجیان ئەرا نیشانداین وێستگەیل ژیانی لەناوەین جیگیربۊن و دۊرەوخستن، و لە دیارترینیان:

"موناجات" (مناجات‌ نامە): دیارترین و ناسریاترین شوینەوار شاعیرە، کە هۆنراوەیگ روحییە لە 24 بڕگە لەبان بەحر مەسنەوی داڕیژیاگە، و وە یەکیگ لە چەویل ئەدەب عیرفانی کوردی هەژمار کریەێد.

مەسنەوی "باوەیاڵ": لاواننیگ دڵتەزن و پاکە کە لە شیوەن کوڕە گەنج و ئازاگەی "ئەحمەد خان" داڕیژیاگە، و جیاوازە وە وینەکیشان کاریگەر ئەرا دیاردەی لەدەسداین.

قەسیدەی "غەریبی" (خەریوی): قەسیدەیگ ویژدانییە ژان خوسە و غەریبایەتی لەلی چکێد، شاعیر لە ماوەی رووژەیل دۊرووخستنی و بیگانەیی زوورملی لە خوەی رێکی خستگە.

قەسیدەیل غەزەلی: جۊر "زڵەێخام شووران" و "زڵەێخام ژه چین"، کە رویگ ترەک ئەرا ئەزموون داهێنان لەلای ئەرکەوازی نیشان دەن، چۊنکە کەشوهەوا دەربڕینەیلی لە شیواز روحی گشتی زاڵ لەناو شوینەوارەیل ترەکی دۊرەو کەفێد ئەرا دەسداین وە دەروین مرۆیی.

"ئەرکەوازی" لە رەخنە و لێکۆڵینەوەیل

و لە دریژایی دەیەیل، ئەزموون "ئەرکەوازی" داهێنەرانە گرنگییگ فراوان لە گەورەیل توێژەرەیل و لێکۆڵەرەیل لە ئەدەب کوردی وەرگرد، کە بەشداری کردن لە دەرهاوردن کەلەپوورەی لە دەسنویسەیلەو ئەرا چاپخانەیل.

 لە دیارترین وێستگەیل رەخنەیی کە باس لەلی کردنە:

توێژینەوەیل عەلامە محەممەد عەلی سوڵتانی (1983): لە کتاوە بنەڕەتییەگەی "موناجاتە نەمرەیل لە ئەدەب کوردی"، کە خوەنستنیگ شیکاری قۊل ئەرا شیعر و ژیاننامەی پیشکەش کرد.

تەقەلایەیل کووچکردگ ئیسماعیل تەتەری (1983): 

پەرلەمانتار و پیاو ئایینی روشنهویری ئەرا شار کرماشان، کە کتاویگ تەواو تەرخان کرد ئەرا شیەوکردن و پۆلێنجامکردن دێڕەیل "موناجات".

خوەنستن ئەسفەندیار غەزەنفەری ئەمڕایی (1985):

 لە کتاوەگەی "گوڵزار ئەدەب لوڕستان"، و لەبان گرنگی کتاوەگە لە روی میژووییەو، باوجی رەخنەگرەیل تەمەڵی لەبانی توومار کەن لە دەورەداین وە تایبەتمەنییەیل شیواز کوردی گۆرانی کۊن کە ئەرکەوازی وەپی جیاواز بۊ.

میژوونویس ئەدەبی (1991):

 لەڕی بەرگ دۊەم لە "میژوو هویرد ئەدەب کوردی" ئەرا سەفیەدین بۆرەکەیی، کە دۊاتر پرۆفیسۆر مەعرووف خەزنەدار وە زوان کوردی شۊنی کەفت، ئەوەگ کە چەسپاننیگ ئەکادیمی ئەرا ئەزموون شاعیرەگە ئەرا پەرتوکخانەی کوردی دیاری کرد.

کوڵەەیل بەڵگەکردن (1994):

 کە موحیەدین ساڵحی لە کتاوەگەی "یاران وەرین" پیشکەشی کرد، و 

رووشنایی خستە بان بڕگەیلیگ هەڵوژریاگ لە موناجاتەی.

لێکۆڵینەوەی گشتگیر ئەرا زاهیر سارایی (2000):

 توێژەرەیل گورجن لەبان ئەوە کە کتاو مامۆستا سارایی "شاعیر لووتکە تەمومژاوییەیل" لووتکە نیشان دەێد لە لێکۆڵینەوەی کەلەپوور ئەرکەوازی؛ چۊنکە راسەوکردن، و ئەڵگەردان، و شیەوکردن هەر دێڕیگ کە درياسە شان شاعیر لەخوەی گردگە، و وەرجە ئەوەیش لێکۆڵینەوەیگ میژوویی کۆمەڵناسی ئەرا پێکهاتەی کوردی لە ناوچەگە هاتیە، ئەوەگ کە کەێدەی پڕترین سەرچەوە ئەرا توێژەرەیل و ئەڵگەردانەیل تا ئمڕوو.

 لە کووتایی پەیمانگای "زانست زاگرۆس" دووپات کرد، و وت دانان پەیکەر غوڵامڕەزا خان ئەرکەوازی لە ئیلام، تەنیا رێزگردنیگ نییە ئەرا کەسیگ کووچکردگ، بەڵکم ئاهەنگگێرانیگە وە دیاردەیگ ئەدەبی کە خەمەیل مرۆڤ لە زاگرۆس وەرجەسە کرد، و کورسییگ هەمیشەیی رەسەنایەتی ئەرا ئەدەب کوردی باشووری و گۆرانی لە دیوان شیعر جەهانی مسۆگەر کرد.

را عشق وتم خڕ نەخوە دەورم ک م دانام

‏دیمەت وە دڵم بۊت و منی ئێ دڵە دانام

‏تا ناتمەسەو جی تو ئەڕا چیتە ڕێیەو هەم

‏ئەر ئێقە خوسەت دیاێگ دە م، بۊشە م تا نام

‏دە لاێ م نیەوێرن وە خووی نام تو بێارن

‏ئێگل تو چڕیتەم هە دە لاێ کول کە وە لانام!

‏تا دۊننەت ئێ مەردمە را نامخودا کەن

‏ئەو ڕووژە ک دیمەت وە خودا دڵ دە خودا نام

‏دەێ جادە ک عشقە، ک تیەریکە، ک وەفر دیاێ

‏خوەر هەم بۊە شوونگوم م ئەڕا دەێ ڕێیە پا نام؟

‏ئەر شێعر وتم، شێعر وتم، ڕا یەسە بێایەو

‏ئێ چەن گلە بەێتیشە نە ڕا نانە نە ڕا نام

‏ئێ قەڵبە شەوارێگە ک هەرچگ خەمە خەم دەێ

‏ئێ عشقە قومارێگە ک هەرچگ هەسە دانام!

‏شێعر: مامووسا ئەمائی

‏

‏

‏

‏

دڵ نیەگرێ قەرار

‏سەر نیەگرێ سامان

‏بەو ساتێگ بنیش ئمشەو لە لامان

‏ئمشەو هەم لەێنوو

‏دڵ تاسەێ ت کەێ

‏دڵ وە سووز تاسەێ هناسەێ ت کەێ

‏هناسەد سروەس وە باخانەوە

‏زەڕەد ها وە گوڵ ئێڵاخانەوە

‏چارەنۊس هاسەر ڕێەگەێ ڕێواری

‏ئەزرەتم یەسە زۊ گلەو باری

‏لەێ مڵکە نەمەن بەرێ وە باخەو

‏مەلان کووچ کردن گەل گەل وە داخەو

‏مەچوو لە داخد دڵ تەرف تۊنم

‏چۊ کەپوو وەیلان ڕۊ سەرزەمینم

‏ئیمە دڵتەنگەیل هاولف ژانیم

‏بێ ماڵ بێ ماتووڵ وێڵ و

‏وەیلانیم

‏هەرکەس درارێ ئیمە لەێ خەمە

‏هزار جار بۊمن وە نەزرێ کەمە

‏سعید بانان

‏

‏دز لە بەختم، دز لە گیانم دایـە ماڵم بردنــە…

‏دانە لە ئازادییم ئەسبەیل ئاڵم بردنــە…

‏خەنجە‌ر و مار و کۊوە پڕ لە پیاڵەم کردنە

‏ماسی و ئەسب و کلیل و شەم لە فاڵم بردنــە…

‏دۊنمە خەو وە دەسم بان چەوەیلم گردنە!

‏دانە‌سە خوەردم زوانم قیل‌قاڵم بردنــە…

‏م زەمانێ چە‌ومەسێ بۊ لە دڵم؛ باوەڕ بڪـەن!

‏شەو ک خەفتم لە بەیان دیم چە‌وکە‌ژاڵم بردنــە…

‏وە چ دەردێ بەرزیید خوەێ!؟ دیمە‌ند وەختێ بچوو!

‏تاش بەرزێگم لە داوانم خەزاڵم بردنــە…

‏وەخت جەشن ساڵ نوو ئاگر لە گیان م بنە‌ن!

‏یە چە‌نی‌چە‌ن‌ مانگە ئێ ڕووژەیلـە ساڵم بردنــە…

‏مە‌ردم ئۊشن: هەڵفڕ و زۊتر لە ئی شاڕە بچوو

‏کەوترێگم لە قە‌فەس، دەر وازە، باڵم بردنــە…

‏م شە‌وێ چیمە منەێ عشقم، خەوەر دان هاتنە

‏"دانە لە ئازادییم ئەسبەیل ئاڵم بردنــە!"

‏‌ماجوو مێهری

‏رەنگ دەفتەر دڵم چۊ رەنگ خوەر ئێوارە

‏شەو تا وە سوو هاودەمیم، من و خەم و پەژارە

‏وە رووشنای رێ نەێرێ، دەروەچەیل خیاڵم

‏مە پاپیای مەێنەتی، خەمی، داێم سووارە

‏خوەزەو لە داخ مەینەت بچیام لەی ئاسمانە

‏تا لە بنا بکەنیام، زڵف خۆەر و هسارە

‏بدبختیەیل بەختم، کڵووڵیەیل سەختم

‏وەختێ کەفنەو هۊرم، لەشم تێدە چنارە

‏قووقوو باێە قۆش تێدن لە سەر دیار دڵم

‏لە شوون مڵکان دڵ، مەینەت مینگە نووارە

‏سووار خۆەشی رەم کرد، سۊن شادی دا لە زەۊ

‏لە سەر پەچیەێ دڵم، دەنگ هاوار هاوارە

‏دۊەشەو خەم میلێ کیشا وە رووشنای گلارەم

‏یەسە رووژم ئمڕوو، وێنەێ نیمە شەوارە

‏لە مەکتەبخانەێ جەفا، مەدرەکم بان بانە

‏مە تاسیل کەردەێ خەمم، لە دانشگاێ پەژارە...

‏یەحیا سادقی

‏

‏له هەر جی لە زەۊ کەنم

‏لەشێ لە خوەم لە تێ دراێ

‏له‌شێ له‌ ساڵه‌گان دۊر

‏له‌شێ له‌ رووژه‌گان ته‌رت!

‏له هەر جیێ لە زەۊ کەنم

‏چه‌وم له‌ ساێ ت گه‌ردنم

‏له‌ سات ت

‏له‌ ساڵ ت

‏له‌ قه‌ڕن به‌رزییه‌یل هۊر ت

‏له‌ تاش ته‌رز دۊر ت

‏له‌ شوون قه‌ور گه‌وریێ

‏گ خه‌سره‌و سه‌راوه‌نۊن له‌ تێ ژییه‌ێ...

‏وه‌ داخه‌وه‌

‏له هەر جیێ لە زەۊ کەنم

‏لەشێ لە خوەم لە تێ دراێ

‏له‌شێ له‌ ساڵه‌گان دۊر…

‏جەلیل ئاهەنگنژاد

خوەشم تێ چۊ کەموتەر پەڕ بکیشم

‏وە هەر چێ خوەزیەوەیلە سەر بکیشم

‏م ئوقیانوس و دەریا ها لە گیانم

‏کۊەیل بەرز دنیا ها لە گیانم

‏توام مەرزەیل دنیا لا بوەم م 

‏گوڵ قرمز ئڕای لەیلا بوەم م 

‏توام دووسی بکەم وەل دژمنەیلم

‏خەڕگ لاوەم وە ئاو لیخنەیلم

‏م ریشەیلم پڕی وژدان سەوزە

‏م هۊر ماسیەیلم پڕ لە هەوزە

‏خودا ناڵەت بکەێدن تیشە دارەیل

‏دەنە ریشەیل سەوز ریشە دارەیل

‏بەدم تێ وەی هەمەی دۊر بۊنمانە

‏ئڕا گشت جووشیەی ئێ خۊنمانە

‏جەهان یەی پەرچەم چەرمێ تواێدن

‏ک هەر چێ جەنگ لە هەرجا هەس بواێدن

‏مەزەی دەریا مەزەی بارووتە ئاقا

‏پڕ دەیشت خودا تابووتە ئاقا

‏خەلیجەیلش وە جی نەفت بوو تفەنگ دەن 

‏کۊەیل بەرز دنیا تام جەنگ دەن

‏یە گیس کام دەزۊرانە ک بڕیاس

‏یە خۊنْ گونای کییە وەی ماڵە رشیاس

‏م قیژەی نەو عەروسەیلیش شنەفتم

‏وە پای دارەیل بێ داڵگ نەخەفتم 

‏ک وەخت نیشتن و خەفتن نییە..نە

‏ک وەخت مردن و کەفتن نییە..نە

‏یەکێ باێدەو لە گوڵ بۊشێ ئڕامان

‏چەنێ دۊریم..لە پوڵ بۊشێ ئڕامان

‏یەکێ باێدن پڕێ نۊر خودا بوو

‏وە هەرچێ مەرز و دینەیلە جییا بوو

‏یەکێ باێدن دەس گشتێ بگرتا

‏گوڵ دووسی بکارێدن وە دنیا

‏چەنێ هەر باس کوشیان و چەپاوە

‏چەنێ زام و خوسە و زۊخ و ئەزاوە

‏چەنێ زەۊ گلیە دێرێدن وە لیمان

‏خجاڵەت بوو خجاڵەت بوو وە جیمان

‏چەنێ ئایەم رخێ وە جنس خوەی چوو

‏چەنێ شەرمەندە لای وژدان خوەی بوو

‏کەمێ وە سوڵح و دووسی گەپ بێیەیمن

‏وە هەڵپەڕگە و عەروسی گەپ بێیەیمن

‏پڕ دەور من و تو کەش کەشی هەس

‏و تا ئەورە دڵت بتوای خوەشی هەس

‏کەمێ غەیرەت توای دنیا بسازیم

‏کەمێ وژدان توای خاسی بخوازیم

‏من و تو کورد پڕ زام و پەژارەیم

‏ک بایەس دار زەێتۊنێ بکاریم

‏بچیمن سیم خاردارەیل لاوەیم

‏وە گرد عشق دیوارەیل لاوەیم

‏بچیمن دەس وە ناو دەس هەڵپەڕیمن

‏سەر کۊچەی خودا خوە داوەزیمن

‏وە ناو گوڵدانمان یەی گوڵ دراریم

‏ئڕا مەردم تۊەم دووسی بکاریم

‏ک دنیا بوودە دنیای سەوز و یاسی

‏ک دنیا بوودە دنیای پڕ لە ماسی

‏ک دنیا بوودە دنیای پڕ لە خاسی

‏ک دنیا بوودە دنیای پڕ لە راسی

‏شاعیر: رزا جەمشیدی

له هەر جیێ لە زەۊ کەنم

لەشێ لە خوەم لە تێ دراێ

له‌شێ له‌ ساڵه‌گان دۊر

له‌شێ له‌ رووژه‌گان ته‌رت!

له هەر جیێ لە زەۊ کەنم

چه‌وم له‌ ساێ ت گه‌ردنم

له‌ سات ت°

له‌ ساڵ ت° 

له‌ قه‌ڕن به‌رزییه‌یل هۊر ت° 

له‌ تاش ته‌رز دۊر ت°

له‌ شوون قه‌ور گه‌وریێ

گ خه‌سره‌و سه‌راوه‌نۊن له‌ تێ ژییه‌ێ…

وه‌ داخه‌وه‌

له هەر جیێ لە زەۊ کەنم

لەشێ لە خوەم لە تێ دراێ

له‌شێ له‌ ساڵه‌گان دۊر...

 جەلیل ئاهنگرنژاد

خوەزەو یەکی وه‌ دەروەچە واران بکیشێ

‏وەرێشی دارەیل مردێ، گیان بکیشێ

‏دارەیل سەوزن وه‌ دەروون پۊترکیانە

‏ئەو دارە ها کۊ؟ گورز بڕای زمسان بکیشێ

‏دار شەەکەت زۆخاو ڕێ حەڵقی بەسایە

‏گیان نەیری ئاوێ چەمەتا بان بکیشێ

‏دار شەەکەت پشتی چەمی، دێری کەفێدن

‏خوەزیەو یەکی ژیر دەسی گووچان بکیشێ

‏مەردم چەوەڕێ یەی وەهار کەس نەناسن

‏شایەد وه‌ ئێ ساجەیل سەردە، نان بکیشێ

‏وەی گەرمە شینە کێ چی و ئاگر خەوەر کرد؟

‏تا بان تەرم شەو، گەڵاڕێژان بکیشێ

‏وەی دووکەڵە چەو چەو مەوێنێ، هات ئاگر

‏نەیڵێ کەسی لەێرە، هەناس ئاسان بکیشێ

‏وەختە ک ئاگر لەو سەر باخەیلە دەرچوو

‏دەور جوان و پیریان، زندان بکیشێ

‏چشتی نە مەنیە، دارەگان بوونە خۊڵەکوو

‏چشتی نە مەنیە، یەی زەوێ ویران بکیشێ

‏بابەک دەولەتی

ئیوە من وە چەوە ناسین؟

وە ناوێگ ک لە باپیرم ئەڕام وەجێ ماس؟

وە سجیلێگ ک هین من نییە؟

یا گەر زوانێگ ک دڵم ئەڕای تەنگ بییە؟

ناو و سجیلم جۊ سیپاڵ وەرم

 ئاڵشت کردم

ئەمان زوانم هەرگز.

زوان من پەڵپێکە ئەڕا مەنن

من و زوان داڵگی

هەوەجە وە یەکترەکی دیریم

ئەو نەود

من لاڵم 

من نەوم

ئەو یەتیمیگە لە یەتیمخانە.

سارۆ خوسرەوی 

‏له هەر جیێ لە زەۊ کەنم

‏لەشێ لە خوەم لە تێ دراێ

‏له‌شێ له‌ ساڵه‌گان دۊر

‏له‌شێ له‌ ڕووژه‌گان ته‌رت!

‏له هەر جیێ لە زەۊ کەنم

‏چه‌وم له‌ ساێ ت گه‌ردنم

‏له‌ سات ت

‏له‌ ساڵ ت

‏له‌ قه‌ڕن به‌رزییه‌یل هۊر ت

‏له‌ تاش ته‌رز دۊر ت

‏له‌ شوون قه‌ور گه‌وریێ

‏گ خه‌سره‌و سه‌راوه‌نۊن له‌ تێ ژییه‌ێ...

‏وه‌ داخه‌وه‌

‏له هەر جیێ لە زەۊ کەنم

‏لەشێ لە خوەم لە تێ دراێ

‏له‌شێ له‌ ساڵه‌گان دۊر...

‏           جەلیل ئاهنگەرنژاد

‏نه دڵخۆەشی مەن، نه سەفاێ جاران

‏خەم بەێداخ کوتاس چۊ گڵاێ داران

‏خوەشی داس له بار لەێ سەرزەمینه

‏نووڕی وە هەرکەس، زارو خەمینه

‏ئەشایر نەمەن، چووڵ بۊ میلکانەیل

‏نه بفەرما هەس، نه شەوق‌و نە مەیل

‏نه سیەماڵێ مەن، نه ساج‌و کوانێ

‏نه کەرەو شیریژ، نه ئاو کوڵنانێ

‏نه ڕپەێ مەشکه، نە میەرگ کەوێ

‏نه تەقەێ تفەنگ، نه کزەێ شەوێ

‏نه شەونشینی، نە گەپ خاسێ...

‏بۊەسە دەورەێگ، کەس کەس نیەناسێ...

‏             غەفار مورادپوور

م من نیەزانم ک کەی مرم

‏وە باڵ‌بەسە لە پای دیوار

‏یا سەر دار

‏یاگەر وە شکەنجە و ئازار

‏یا وە گولە لە پای سانێ

‏یاگەر لە سۊک زندانێ

‏خوەم نیەزانم...

‏من نیەزانم ک کەی مرم

‏لە پای دار بەرز تۊوێ

‏ک دڵتەنگە، بوودە سازێ

‏تا لە باوش گەرم کەسێ

‏بشکێ تەزێ

‏بشکێ هازێ

‏یا لە پای ڕیشەی ئەنجیرێ

‏لە چەم چووڵ خوەرئاوا

‏یاگەر لە سای پەڵک پیرێ

‏پەڵک پۊتار دڵگیرێ

‏ک وە تەنیاێ خوەیا گیرێ

‏خوەم نیەزانم...

‏شێعر :سەعید عبادەتیان بانان

‏م چۊ وەفرێ لە ساڕکی، لە گەرماێ خوەم نەتاویامە

‏هە خوەم زانم ک عومرم چوو، یە چل چەلەس ڕچگیامە

‏لە وەفرم ئایەمێگ سازین، هە هامە پووس یەخ‌بەسیان

‏ئەڕا لە شوون خوەر گەردم، چەمان ئەقڵم لە دەس دامە...

‏لە جێ جێ پای لە جنس خوەم، چ ڕووژەیلێ هەڵاکم هەر

‏دەنگم کەس نیەژنەوێ، هاوار!!! چەمان لە هۊر بڕیامە...

‏م زانم خوەر ئەگەر باێدن، وە شەرمم ئاو بووم و چم...

‏لە ناو خوەم نیەمینێدەم، یە چل ساڵە م تاویامە...

‏م دی لە ماڵ دڵ مێنم، لە ئێ شارە ک چووڵەو بوو

‏بزانن ک قەفەس دونیاس، چەمان زەنجیر کریامە...

‏

‏         فەرزانه حاتم نژادیان

‏

‏

‏

‏

‏

كوردم و دیارە وەپیمەو 

هەر بەڵا تیەێدە پیریمەو 

رۊ خوەش و زوانم تەڕە 

جەنگ لە کەلتورم شەڕە

دار بەردارم وەهاوسایی هەڕە 

هەرچە کردن نەچەمیمەو 

کوردم و دیارە وەپیمەو 

کوردم و رووشنە دیدەم چۊ چرا

دەس و دڵ داوان پاک و ئاشکرا 

 پشت وە شاخ خوەم بەسامە چۊ برا

م له زوان ئەو رەسیمەو

کوردم و دیارە وەپیمەو 

چەن چەقوو لەبان ژانم هامشوو کەێد 

چەنی واران لە بژانگم پرسوپوو کەێد

چەنی پەیمان لە زوانم ئمڕو سوو کەێد 

هەرچە نۊسانن سڕیمەو

چۊنکە میلکانم نەدیمەو

کوردم و دیارە وەپیمەو

چۊن لە ماڵ خوەم مکیسم 

جەزرەوەی میلکانە گیسم 

بوڵبڵیگ لانەویسم 

وەلێ هازیگ هاوەپیمەو 

کوردم و دیارە وەپیمەو.

کەنعان موراد - خانەقین 

 یه‌ێ ڕووژ دوواره تیه‌ێدنه‌و، وەهار وه گه‌رد خوەێ تیه‌رێ

‏ئی ته‌پ‌و تووزه هه‌ڵگرێ، قه‌رار وه گه‌رد خوەێ تیه‌رێ

‏زانی چه‌نێگه خه‌و وه بان چه‌ویلمان نه‌نیشتێه؟!

‏باوش گه‌رم داڵگ‌و شه‌وار وه گه‌رد خوەێ تیه‌رێ

‏وه ناو ئی چوار دیوارییه هەناسمان وه بان نیه‌تێ

‏چه‌وه‌یل گه‌ن دۊر بوو وە لێ، هەسار وه گه‌رد خوەێ تیه‌رێ

‏وه‌ێ پانه ده‌یشت‌ و ساێ کۊه، خه‌و دیمه یه‌ێ ڕووژ تیەێدنەو

‏ئەڕاێ دواره نیشتنیگ، دوار وه گه‌رد خوەێ تیه‌رێ

‏قه‌یرێگه قیڕه‌ێ تفەنگەیل، وه ناو ده‌یشته‌گان نیەتێ

‏ئەڕاێ من‌ و ئەڕاێ تفەنگ، شکار وه گه‌رد خوەێ تیه‌رێ

‏ چه‌ن ساله سه‌ونزی هۊچ گیاێ، وه ئیره، که‌س وه چه‌و نه‌یه

‏وه‌ێ زۊ دواره تیەێدنەو، وه‌هار وه گه‌رد خوەێ تیه‌رێ...

‏                    رزا جەمشیدی

‏

‏

‏

‏هاتمە تا بشکنم پەرچین باخد نازەنین

‏تا بنیشم من لە ساد نەمرم لە داخد نازەنین

‏بیلا دەس بنەم لە ناو دەسەیل گەرمد نازەنین

‏بەو تو ئمشەو  لا بووە پەردەیل شەرمد نازەنین

‏دەس بکیشم من لە ئەو زوڵفان خامەو نازەنین

‏دڵ ئەسیرەو پاوەنە پیچیاس وە دامەو نازەنین

‏ماچی لەو لێوە بکەم تام شەراوە نازەنین

‏فکرێ تو ئەڕام بکە حاڵم خراوە نازەنین

‏بەو کە وە بوونەی تونە سەرمەس و شادم نازەنین

‏ماڵەگەم چووڵە پەری بڕەس وە دادم نازەنین

‏ وەحید فەڕووخی نەسەب 

‏"عشق قەدیمی

‏عاشق ئەر ئمرێ هزار ساڵەم بوو

‏عشق قەدیمی دە ویرێ نیەچوو

‏ئەو برم و لۊتە، ئەو زڵف و خاڵە

‏ئافەت ئمر یەێ بنەماڵە

‏خوەزەو چۊ قەدیم شاواز بکیشم

‏هەواخواێ نەمرێ، یە وە کی بیشم؟

‏سەر دو ڕاهی جگا بیم دە یەک

‏فەڵەک دە بان زەخمم نا نەمەک

‏هام دە خێاڵێ، ها دە خێاڵم

‏جودائی چۊ دا ئاگر دە ماڵم

‏چۊ داخ کوانە وە یەک دچاریم

‏داخ خەریوی دە یەک دراریم

‏حاڵم خراوە بەد وە حاڵم ناو

‏ئاساێش نەێرم نە ڕووژ و نە شاو

‏هە چۊ ئاسارە لیسک خوەر کوشتەم

‏یەێ چەمەنووڕێ بێ‌خەوەر کوشتەم

‏دنیام تیەریکە چۊ زڵف و خاڵت

‏ئمرم تەڵەف بی وە مانگ و ساڵت

‏چەمەڕێێتم چۊ داخ کوانە

‏ئێ ئمرە دوشمن هەردگمانە

‏دی وە سەر نییاێ مانگ و ساڵ تو

‏م بێ‌خاون بیم خوەش وە حاڵ تو

‏ عبدڵجەبار کاکایی

‏

‏

‏

کتاو پڕ لووچ‌و پووچێگم، لە ناو تەنیای خوەم پل خوەم

‏هە گل خوەم، تەم چەوەیل پێچا، هە دڕیەم لە دەرۊن کەم‌کەم...

‏م ورسێ یەێ تماشاێگم، یە چەن ساڵە خوڵ خۆەم خۆەم

‏قەسەم وە ناو ڕۊ جەڵدم، ژیانم لەی هەوا دی بەم

‏تەمام جامەکەیل دینەم ک سەفهە سەفهه داڕزیام

‏فڕە دریام له بان زەۊ، لە جی دەس دی هە تکپا خۆەم

‏لە ڕۊ بەرگ سیەم گیرم، ئەڕاێ وەژەیلم ئاخینم

‏وە مردەشوورەگەم بۊشن، ک مزیانی ئەویش، خۆەم دەم!

‏بزانن لەی وڵاتیشە، نەخۆەنیاێ هەر لە خاک نریەم

‏تەمام سەفهە سەفهەیلم، له بان ئاو، ئاگر دەم

‏م زانم ک دەنگم سزیەێ، هە بوو کز لە وڵاتم تێ...

‏هە خەت خەت پاک پاکۊمە، مەگەر بوو زینێەو بووم هەم؟!

‏م هەم ئاوو م هەم ئاگر، لە نیشان پاک پاکم کەن

‏پێا بۊمە لە باوان‌و لە داوان‌و له تام تەم...

سومەیه سەفەری

‏تا ک شەو له مڵک دڵ دەرچـوو وه دەو

‏هاتمــه تا گوڵ بکەم وه ســـاسەرد

‏باڵ پـەروانەیل بکەم وه شـــەۊ وەرد

‏ئەرقەوان بارم ئڕاد گوڵ ئەرقەوان

‏دەنـگ قەناری دەم ئەنار شــارەوان

‏هەرچێ زەنگیانه تنگس کەێ له بەنەو

‏خـاڵ بان باڵ کــەو وه دەروەنــــەو

‏هـاتمه تا له پەنای ناز چـــەود

‏بوو بکەم گوڵ میـخەکەیل وەرقەود

‏هـاتمه یەی گڕ له ســـای باخ بەێد

‏بـووم وە سەرگەرد شــەمامەی قەێد

‏هەر گوڵێ ڕەنگینترین ڕەنگ ها وە پێ

‏سەد چەپگ نەسرین خوەشڕەنگ ها وە پێ

‏هاوردمه تا گشت وە قورواند بکـەم

‏یــاسەمەن گوڵ پڕ لــه داواند بکـەم

‏پەروێز بەنەفشی

‏کۊچەگان جاڕوو بکەن ئارام گیانم هاتەوە

‏دابخەن فەرشێ لە گوڵ بوونەی ژیانم هاتەوە

‏داوەنێ ئاسارە بارن بەن وە ڕێوارەیل شەو

‏مانگ و خوەر دی ڕا چوەمە چۊن ئاسمانم هاتەوە

‏سروە بارن تا پەریشان بوود زوڵف دار بید

‏مەس لە عەتر نەرگسەیلم خۊن دەوانم هاتەوە 

‏ساڵگارێگە دڵم دیلە لە پەنجەی دەرد هجر

‏کەس نەچوودە مەی دەوا دەرمان ژانم هاتەوە

‏چاوەنووڕم تا خوەرئاوا بارێدن مزگانیێ

‏ڕا شەوەیل نۊتەکم ، مانگ شەوانم هاتەوە

‏بۊشنە پێ  دی بچوودن لەی کەلاوەی قەڵبمە

‏ماڵ دڵ ئاباد بۊ ڕووح و ڕەوانم هاتەوە

‏ئەسرین شەفیعی

‏مە ڕا کیەرد  تو  سەر نامە ، تو بۊ  ڕا  مە چوە کردیدە !؟

‏مە هەس ئۊشن فلانی عاشقە ، کوورە ، تڵە پا دەێگ

‏هە وەر نامە و هە گلیامە ، تو بۊ ڕا  مە چوە کردیدە !؟

‏لەبە پاچ  قولم دانە ، خڵ قەومەیل حەق دارِد

‏لە‌بە کوشیام و بڕیامە ، تو بۊ ڕا  مە چوە کردیدە !؟

‏ئەنە خوەردۊم ئەوسا ڕا  ڕیەن ئێڵاخ داخەیلد

‏ئەلان دی هۊچ ، خوریامە ! تو بۊ ڕا  مە چوە کردیدە !؟

‏کورە دی بەس بکە دونیا کەمە جارێ ، فرەێ ماگە

‏لە لاێ ئێ ئوومەت  عامە ، تو بۊ ڕا  مە چوە کردیدە !؟

‏مە کول چشتێ لە دەس دامە ، ئەلان دی هۊچ نەێرم بێجگە

‏دلێ لەێ دار دونیامە ، تو بۊ  ڕا  مە چوە کردیدە !؟

‏هە ئێ ئاخر شەڕەگ دۊنی ، کەسێگۊ یەێ زەمان  ڕا خوەێ

‏مە گشتێ ڕا تو دانامە ، تو بۊ ڕا  مە چوە کردیدە !؟

‏فەقەت مق بردمەسەو دل ک ڕازم  بەر مەڵا نەوگن

‏ئەر سازیم و ئەر سزیامە ، تو بۊ ڕا  مە چوە کردیدە !؟

‏تِ کاج داێمی سەونز و  مە  ڕا تو چۊ چنارۊمە

‏هە زەردەو بۊم و ڕزیامە ، تو بۊ ڕا  مە چوە کردیدە !؟

‏مە چۊ کووتەێ قەساوۊمە ، لە ژێر باڵتەێ دەردد

‏لەشم پا تا وە سەر زامە ، تو بۊ ڕا  مە چوە کردیدە !؟

‏تو دەیشتەید و مە تەنیا دار بەرزێگد یە چل ساڵە

‏ئەڕا تە لەورە چقیامە ، تو بۊ ڕا  مە چوە کردیدە !؟

‏وەرم کردیدە شار خەرنگەز تانەێ ڕەفیقەیلم

‏هزاران بار چزیامە ، تو بۊ ڕا  مە چوە کردیدە !؟

‏ئەلی محمد محمدی

‏وەیـــــلانی کەپوو له بێ کەسیـــــه

‏پایـــز چەرداخ چووڵ سازێە

‏خۆەیشێ نیزانێ کی هاوڕازێە

‏نەیمە چۊ کەپوو، بەرد له بان بەرد

‏دەێری، دێوانه وە هنــــــاس سەرد

‏نەیمە چۊ کەپـــوو زارو هەراسان

‏ڕەنجێ بێ‌وەرو وە مفت‌و ئاسان

‏کەپوو پەژارەێ ڕووژگارانه

‏ڕێــــــوار کز پەڕ شارانه

‏کەس خۆڵکێ نیەکەێ ساتێ بنیشێ

‏شاێـــــرێ چۊ م شێئر پێەو ئۊشێ

‏          غفار_مرادپور

‏خەمد ڕشێدن شەو لە چەوەیلم!

‏ داێەم وێنەێ ت ها ناو خەویلم!

‏ماڵـــد بار نیەکەێ هەر لە هۊر من!

‏ٸەزرەت ساڵەیل فــــرە دۊر من!

‏نسرین_شفیعی 

‏خەمــد ڕشێدن شەو لە جام مـــــــ!

‏ دنیا نیەچەرخێد دی وە کام م

‏من‌و فکر  تــــــ ناوکە بڕانەیم!

‏  تووژگ نیەوەسێد لە دڵ زام م

‏حمزە_شیرزادی

‏خەمد ڕشێدن شەو له دەرۊنم

‏زام خۆاردێ زانێد، م بێ ت چۊنم؟!

‏نووش‌داروو ها پید، قەێەخەێ کەید له م!

‏ت خۆەد مەیلد نەۊ، تانەێ دەید له م؟؟...؟!

‏حمزه ئیبراهیمی

‏داخ تاوسان لە دڵ دراری!!!?

‏چوە بوو بشوری خەمەیل وڵات؟!

‏بان بەی لە وەر خۆسەو خێاڵات!!!

‏چوە بوو چۊ ئەوسا بوواری لە سەر؟!

‏مەخمەڵەو بکەی ساراو دەیشت‌و دەر!

‏چوه بوو تا وڵات بووده جی جاران؟!

‏گۆڵەیل سەر هێز بەن وە یاد یاران...

‏       غفار_مرادپور

‏واران

‏بوار واران بشوور خـــەم لەی وڵاتە!

‏ گــۆڵەیل وشک‌و زەمین بێ دەسڵاتە

‏بــــــــوار ک بــێ دەماخن دارو ئـــایەم! 

‏نیەتیەێدن بوو خۆەش کەڵتۊن وایەم

‏وڵات دا وە دەم پا، گەردە گــــیژان

‏چەمی کەڵوەن لە داخ وەڵنڰەڕێژان 

‏دەم دنیـــا لە چنڰ گرت تەپڵەتووزان

‏بوار واران وە هەردەی داخ‌و سـووزان

‏بــــوار واران بوار بخــــــزد بخــــەو دەیشت!

‏زەڵان یەی گۆڵ لە ساراو سەرزەمین نەیشت

‏          ئەسرین_شفیعی 

‏کەپوو خەوەر هاورد خەزان ڕەسیه

‏وەیـــــلانی کەپوو له بێ کەسیـــــه

‏پایـــز چەرداخ چووڵ سازێە

‏خوەیشێ نیزانێ کی هاوڕازیە

‏نەیمە چۊ کەپوو، بەرد له بان بەرد

‏دەیری، دێوانه وە هنــــــاس سەرد

‏نەیمە چۊ کەپـــوو زارو هەراسان

‏ڕەنجێ بێ‌وەرو وە مفت‌و ئاسان

‏کەپوو پەژارەێ ڕووژگارانه

‏ڕێــــــوار کز پەڕ شارانه

‏کەس خۆڵکێ نیەکەێ ساتێ بنیشێ

‏شاێـــــرێ چۊ م شێئر پێەو ئۊشێ

‏          غفار مرادپور

‏قامەت بەرزەگان قامەت چەمانن

‏باوگ دارەیل چێن‌و بێ باوگەیل مەنن

‏خۊن هزار پێشت لەێ مڵکە سەنن

‏بێ باوگەیل ئەقەر چەفتە خۆداێان

‏گیا سەونز نیەکەێد لە ژێر پاێان...

‏     سعید_عبادتیان_بانا

‏له هەر جیێ لە زەۊ کەنم

‏لەشێ لە خوەم لە تێ دراێ

‏له‌شێ له‌ ساڵه‌گان دۊر

‏له‌شێ له‌ رووژه‌گان ته‌رت!

‏له هەر جیێ لە زەۊ کەنم

‏چه‌وم له‌ ساێ ت گه‌ردنم

‏له‌ سات ت

‏له‌ ساڵ ت

‏له‌ قه‌ڕن به‌رزییه‌یل هۊر ت

‏له‌ تاش ته‌رز دۊر ت

‏له‌ شوون قه‌ور گه‌وریێ

‏گ خه‌سره‌و سه‌راوه‌نۊن له‌ تێ ژییه‌ێ...

‏وه‌ داخه‌وه‌

‏له هەر جیێ لە زەۊ کەنم

‏لەشێ لە خوەم لە تێ دراێ

‏له‌شێ له‌ ساڵه‌گان دۊر...

‏         جلیل ئاهنگرنژا