هەڕەشەی ئیران لەبان کێبڵەیل ئینتەرنێت.. چە ئەرا عراق و کەنداو دیرێد؟
شەفەق نیوز- بەغداد/ تەهران/ لەندەن
چوار پسپۆڕ لە کاروبارەیل ئیرانی و ئاسایش ستراتیژی، لەبان ئەوە ریککەفن کە هەڕەشەیل تەهران وە ئامانجگرۆن کێبڵەیل ئینتەرنێت دەریایی نیشانەی رویکردنە وەرەو فراوانکردن ئامرازەیل فشار لە هەر رویوەڕویبۊنیگ سەربازی ئایندە.
وەلی پسپۆڕەیل هوشداری دەن کە چگن ململانێەگە ئەرا ژیرخان دیجیتاڵی شایەت رخبارییەیل ئابووری و ئەمنی لەبان ئیران و دەوڵەتەیل کەنداو و عراق زیاترەو بکەێد، و توڕەیل پەیوەندییەیل ئاڵشتەو بکەێد ئەرا گوڕەپانیگ لە رویوەڕویبۊن کە لە لایەنە راسەوخۆیەیل جەنگەگە رەد بوود.
کێبڵەیل کاغەز فشارن
ئی هەڕەشەیلە لە وەخت بەرزەوبۊن وتار ئیرانی هات لەباوەت ئامانجگردن ژیرخان دیجیتاڵی لە ناوچەگە، وەختیگ ئەمیندار ئەنجوومەن باڵای ئاسایش نەتەوەیی ئیرانی، موحسین رەزایی، یەکشەممەی گوزەشتە، هەڕەشەی ئامانجگردن کێبڵەیل پەیوەندی و ناوەندەیل داتا و دامەزراوەیل زیرەکی دەسکرد کرد ئەگەر جەنگەگە نووەو بۊ.
لە رووژ دۊاتر، وەڕیەوبەر رووژنامەی "کەیهان" ئیرانی و نوێنەر ریبەر ئیرانی لەناوی، حسێن شەریعەتمەداری، پاڵپشتی خوەی ئەرا ئی هەڕەشەیلە راگەیان، وە هەژمارکردن ئامانجگردن کێبڵەیل ریشاڵەیل تیشکی لەناو ئاوەیل کەنداو جویر "مافیگ رەوا" ئەرا ئیران، و داوا کرد کە رەدبۊن کێبڵە دەریاییەیل جویر کارتیگ فشار لەبان وڵاتە یەکگرتگەیل و هاوپەیمانەیلی وەکار باوریەێد.
شەریعەتمەداری چگ ئەرا ئەوەگ کە نزیکەی هەفت سیستەم سەرەکی ئەرا کێبڵەیل لە قۊلی کەنداو و تەنگەی هورمز رەد بوون، گوایە زیانڕەسانن وەپییان، تەنانەت ئەگەر سنوورداریش بوود، شایەت فرەتر لە 80 لە سەد لە پەیوەندییە بازرگانی و بانکی و سەربازی و پەیوەندییەیل زیرەکی دەسکرد پەک بخەێد.
لەی چوارچیوە، نویسەر و لێکۆڵەر لە کاروبار ئیرانی، ساڵح قەزوینی، دۊنێد کە هەڕەشەیل ئیرانی لەناو چوارچیوەی هاوکیشەی "وەڵامداین هاوشیوە" تیەێد، لە ئەگەر جەنگەگە فراوانەو بۊ تا شوینەیل جویراجویر ئیران بگرێدەو.
قەزوینی، ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز ئۊشێد، کە تەهران شایەت لیست ئامانجەیلی فراوانەو بکەێد ئەگەر کەفتە وەر پەلاماریگ گشتگیر، وەرد داین کارە لەپیشینە ئەرا بەرژەوەنی و بنکە و کومپانیا ئەمریکییەیل لە ناوچەگە، و وتیش کە ئیران تەقەلا دەێد زیان وە لایەنەگەی ترەک بڕەسنێد ئەگەر زیانەیل گەورایگ وەپی رەسی.
رووشنەو کەێد کە قەوارەی وەڵام ئیرانی و سروشتەگەی پشت بەسێد وە رەفتار لایەن وەرانوەر، و ئۊشێد کە تەهران ئامادەس ئەرا وەڵامداین وەو شیوە کە وە گونجیاگی دۊنێد ئەگەر وڵاتە یەکگرتگەیل ئاڵووزی هەڵوژارد.
چەک داتایەیل
لە لای خوەیەو، پسپۆڕ لە کاروبارەیل ئیرانی، ئەکادیمی فراس ئیلیاس، دۊنێد کە هەڕەشەیل ئاڵشتکارییگ شایەتکراو لە سروشت جەنگەیل نوو ئاشکرا کەن، کە دی تەنیا دامەزراوە سەربازییەیل و سەرچەوەیل وزە لەناو هەژمارەیل ستراتیژی نەمەننە، بەڵکم کێشیاسەو ئەرا توڕەیل پەیوەندی و رژیان داتایەیل.
ئیلیاس ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز ئۊشێد، کە کێبڵە دەریاییەیل یەکیگ لە ستۊنەیل سەرەکی ئەرا ئابووری دیجیتاڵی جەهانی دروس کەن، و ئامانجگردن چەن رێڕەویگ لە یەک وەخت شایەت پەیوەندییە ناودەوڵەتییەیل و خزمەتگوزارییەیل بانکی و بازرگانی ئەلکترۆنی بشیونێد، بیجگە لە دامەزراوە حکومەتییەیل و ئەو کومپانیایەیلە کە پشت بەسنە خزمەتگوزارییە دیجیتاڵییەیل.
وتیش کە ئیران تەقەلا دەێد ئامرازەیل فشار وەردەس ئەرا خوەی فراوانەو بکەێد، وە سوودوەرگردن لە هەڵکەفتە جوگرافییەگەی لە نزیک رێڕەوە دەریاییە گرنگەیل، وە هەمان شیوەی وەکارهاوردن تەنگەی هورمز جویر کاغەزیگ فشار کە پەیوەندی وە بازاڕەیل نەفتەوە دیرێد.
وەلی ئیلیاس دووپات کەێد کە قەوارەی کاریگەریی کردارەکی پشت بەسێد وە سروشت ئەو ئامانجەیلە کە شایەت بکەفنە وەر پەلامار، و رادەی وەردەسبۊین رێڕەوەیل جیگر ئەرا کلکردن داتایەیل، و فتراق دەێد ئەوە کە هەڕەشەگە وە مسۆگەری ئەوە نییە کە ئامانجگرتن یەک کێبڵ بڕین گشتگیر ئینتەرنێت بارێدەو.
لەبان ئاست هەرێمی، هوشداری دەێد کە عراق دویر نیەود لە دەرئەنجامەیل، وەگەرد یاشتن رێڕەوەیل بەسانن وشکانی وەرد دەوڵەتە هاوسایەیل، شایەت جویرایەتی پەیوەندی و خزمەتگوزارییە دارایی و بانکییەیل و هەواڵە ئەلکترۆنییەیل بکەفنە وەر کاریگەری ئەگەر پەککەفتنەگە بڕەسێدە فرەتر لە یەک رێڕەویگ هەرێمی.
وەردەوام بوود و ئۊشێد کە پێشهاتەیل هیلن رەفتارکردن وەرد ئاسایش پەیوەندییەیل جویر بەشیگ لە ئاسایش نەتەوەیی و ئابووری بوود، نەک تەنیا دۆسیەیگ تەکنیکی، وە تایبەت وەرد زیایبۊن پشتبەسین دامەزراوەیل و بازاڕەیل داتایەیل و خزمەتگوزارییە دیجیتاڵییەیل.
کەنداو "بەرەیگ نواتر"
لە خوەنستنیگ فراوانتر ئەرا چوارچیوەی هەرێمی، لێکۆڵەر و مامۆستا لە زانکۆی ئێکستەر بریتانی، هەیسەم هیتي، هەڕەشەیل ئیرانی بەسێدەو وە تەقەلای فراوانکردن فشار لەبان وڵاتە یەکگرتگەیل لەڕی بەرژەوەنی هاوپەیمانەیلی لە کەنداو.
هیتي ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز ئۊشێد، کە تەهران نووڕێدە گوڕەپان کەنداوی وە هەژمارکردنی جویر "بەرەیگ نواتر" ئەرا رویوەڕویبۊن وەرد واشنتۆن، و فشار لەبان دەوڵەتەیل ناوچەگە شایەت ئامانجی دروسکردن گومانەیل بوود لەباوەت توانای وڵاتە یەکگرتگەیل لەبان دابینکردن مقیەتیکردن ئەمنی ئەرا هاوپەیمانەیلی.
وتیش کە ئەو گورز و هەڕەشەیلە کە رەسنە بەرژەوەنییە گرنگەیل لە ناوچەگە شایەت گاڵ دەوڵەتەیل کەنداو بیەن ئەرا کلکردن نامەیلیگ ئەرا واشنتۆن لەباوەت ئەو رخبارییەیلە کە لە فراوانەوبۊن رویوەڕویبۊن ئەمریکی ئیرانی پەیا بوون.
لەی چوارچیوە، هیتي ئەو هەڕەشەیلە کە پەیوەندی وە ژیرخان دیجیتاڵی دیرن خوەنێدەیانەو وە هەژمارکردنیان جویر نامەیگ هوشداری لە وەکارهاوردن کاغەزیگ فشاریگ جیگر، لە سای سنوورداربۊن توانای ئیران لەبان ئامانجگردن خاکەیل ئەمریکی وە شیوەیگ راسەوخۆ، لە وەراورد توانای لەبان هەڕەشەداین وە شوینەیل و بەرژەوەنییە ستراتیژییەیل لە ناوچەگە.
هەرلیوا ئی پێشهاتەیلە بەسێدەو وە فشارەیل ئەمریکی لەبان ئیران، وە دەسنشانکردن ئەو هەڕەشەیلە کە پەیوەندی دیرن وە جیاوەکردن لە جەهان لە روی دیجیتاڵییەو، دۊای جیاکردنی لە روی ئابوورییەو، جویر بەشیگ لە هاوکێشەی فشار هاوبەش.
هەڕەشەی بازاڕەیل و وزە
ئەما پسپۆڕ ستراتیژی، ئەحمەد شرێفی، دۊنێد کە هوشداریداین وە ئامانجگردن کێبڵە تیشکییەیل رەهەندەیلیگ نوو تیەرێدە بان کاغەزەیل فشار لە رویوەڕویبۊن نوو ئەگەری لە ناوەین ئیران و وڵاتە یەکگرتگەیل و ئیسرائیل.
شرێفی ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز ئۊشێد، کە کێبڵە دەریاییەیل کە لە کەنداو و تەنگەی هورمز رەد بوون بەشیگ سەرەکی لە سیستەم بەسانن دیجیتاڵی لە ناوەین دەوڵەتەیل ناوچەگە و جەهان تیەرن، و ئامانجگردنیان شایەت رەنگدانەوەی ئابووری و سیاسی و ئەمنی داشتوود، کە لە کەرت پەیوەندییەیل وەخوەی رەد بوود.
هوشداری دەێد کە پەککەفتن پەیوەندییە دیجیتاڵییەیل شایەت رەنگ بەێدەو لەبان بازاڕە دارایی و نەختینەییەیل و هەواڵە بانکییەیل، بیجگە لە سیستەمە ئەلکترۆنییەیل کە پەیوەندی وە وەڕیەوبردن هەناردەیل نەفت و وەگەڕخستن کەرتە ئابوورییە گرنگەیل دیرن.
شرێفی عراق خەێدە ناو ئەو دەوڵەتەیلە کە کەفنە وەر کاریگەری ئی دەرئەنجامەیلە، وە مدوو پشتبەسین مامەڵە دارایی و کارگێڕییەیل و خزمەتگوزارییە ئابوورییەیل لەبان پەیوەندی دیجیتاڵی، و لە کوتایی هوشداری دەێد کە فراوانەوبۊن بازنەی شڵەژانەگە شایەت فشارەیل لەبان مامەڵە نەختینەییەیل و هەواڵەیل و خزمەتگوزارییە پەیوەندیدارەیل وە کەرت وزە زیاتر بکەێد.
