هوشدارەیل ئەمنی: پەلامارەیل داعش لە کەرکووک شایەت ری خوەش بکەێد ئەرا ئاڵۆزییگ فراوانتر
شەفەق نیوز - بەغداد/ هەولێر
پارێزگای کەرکووک و دەورگردی، کە کەفێدە دۊری نزیکەی 250 کیلۆمەتر باکوور بەغداد، پەنج پەلامار وەخوەیەو دی لە ماوەی 5 تا 14ی تشرین یەکەم / ئۆکتۆبەر ئیسە، لە ئاڵۆزکردنیگ کە شارەزایەیل ئەمنی دوینن کە رەنگدانەوەی وەردەوامبۊن توانای شانەیل ریخریاگ "داعش"ە لەبان وەکارهاوردن ناوچە سەختەیل و بۆشاییەیل لە ناوەین کڕەیل بڵاوبۊن هیزە ئەمنییەیل.
پەلامارەیل لە ماوەی دە رووژەگە جیاجیا بۊن لە ناوەین تەقەکردن و تەقینەوەیەیل وە بومبە چنریاگەیل و وەئامانجگردن سیستەمەیل چەودباری، لە وەختیگ هیزەیل عراقی وەڵام دانەو وە پرۆسەیل ئەمنی و گورزەیل ئاسمانی کە ئامانجەیل ریخریایەگە گردە ئامانج.
هەڕەشەیگ وەردەوام
لەی چوارچیوە، فەریق جەبار یاوەر راوێژکار کاروبار سەربازی و ئەمنی لە هەرێم کوردستان، و ئەمیندار گشتی وەرین ئەرا وەزارەت پێشمەرگە، دووپات کەێد، کە ریخریاگ "داعش" وە تەواوی کۆتایی وەپی نەهاتیە، وەلی کەفتیەسە نزمترین توانایەیلی لە وەراورد وە ساڵ 2014، و ئەو توانا سەربازی و داراییەیلە نەیرێد کە بیلێد کۆنترۆڵ زەوییەیل بکەێد و ئەوەگ وە "دەوڵەت خەلافەت" ناسریاگە دووارە دابمەزرنێد.
یاوەر ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز ئۊشێد، کە فرەترین پەلامارەیل ریخریایەگە دۊای ساڵ 2017 خەسەو بۊنەسە بان ناوچەیل دیالە و سەڵاحەدین و کەرکووک، کە مەفرەزەیل بۊچیگ چاڵاکی لەتیان کەن کە شمارەیان لە ناوەین سێ تا پەنج چەکدارە، وە سوودوەرگردن لە زانستنیان وە سروشت ناوچەگە ئەرا جیوەجیکردن کەمین و تەقینەوە و رفانن مەدەنییەیل وەرجە دیارنەمان.
وتیش کە ئی پەلامارەیلە، وەگەرد کاریگەریان لەبان جیگیربۊن ئەمنی، ئاستەنگییگ دروس کەن کە هەوەجە وە هوشیاری و وەهیزکردن تەقەلا هەواڵگرییەیل کەێد، وەلی رەنگدانەوەی توانای ریخریایەگە نییە لەبان گلەوهاوردن دەسەڵات وەرینی، لە سای وەرەنواشچگن توانا سەربازی و ئەمنی و هەواڵگرییەیل ئەرا هیزەیل عراقی و پێشمەرگە، بیجگە لەو ئاڵشتکارییەیلە کە رەوشە سیاسی و سەربازییەیل لە عراق و سووریا وەخوەیانەو دینە.
وەدویاچگن پلانەیل
دووبارەبۊن پەلامارەیل "داعش" لە کەرکووک لە "نیشاندەریگ ئەمنی رخبار" دروس بوود کە هەوەجە وە هەڵسەنگانن دووارەی پلانە ئەمنی و هەواڵگرییەیل و وەشوینکەفتن ئەرا کارکردن سەرکردایەتییە سەربازی و ئەمنییەیل کەێد، وەپەی ئەحمەد داغر موسەوی ئەندام لیژنەی ئاسایش و وەرگری لە ئەنجوومەن نوێنەرەیل عراقی.
موسەوی ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز وت، کە ریخریایەگە تەقەلا دەێد، لەڕی ئی پەلامارەیلە، پەیامیگ بڕەسنێد کە هێمان بۊنی هەس، وە دووپاتکردن لەبان ئەوە کە رویوەڕویبۊنی هەوەجە وە هوشیاری هەواڵگری و هەماهەنگییگ بەرز لە ناوەین دەزگا ئەمنییەیل و چارەسەرکردنیگ جدی ئەرا ئەو بۆشاییەیلە کە هیشتن ئی سەرپێچییەیلە دووارە بون کەێد.
و داوا کەێد وە خستنە ژیر پرسیارکردن ئەرا سەرکردایەتییە ئەمنییەیل لەبان هەر پێشێلکارییگ کە وەرجە یە چەودیاری نەکریاوید، یا کەمتەرخەمییگ لە مەزەنەکردن هەڵوێستەگە یا دژایەتییگ وەرد راپۆرتە هەواڵگرییەیل ئاشکرا بکەێد، وەگەرد لێکۆڵینەوە لە چۊنیەتی پەلامارەیل و سزاداین کەمتەرخەمەیل وەپەی یاسا.
دەسنشان ئەرا ئەوە کەێد کە هەوەجەس دەور چەودێری ئەنجوومەن نوێنەرەیل میوانداریکردن سەرکردایەتییە پەیوەندیدارەیل بگرێدە خوەی، و داواکردن راپۆرتەیل ورد لەباوەت هوکارەیل پێشێلکارییەیل و ئەو ریکارەیلە کە گیریایەوەر ئەرا چارەسەرکردنیان، و دیاریکردن وەرپرسیاریەتییەیل و دانان خشتەیل زەمەنی ئەرا جیوەجیکردن ئەرکە ئەمنییەیل و وەدۊاچگنیان.
ناوچە شلەیل لەڕوی ئەمنییەو
لە لای خوەیەوە، سەرمەد بەیاتی شارەزای ئەمنی ئۊشێد، کە فرەترین پەلامارەیل خەسەو بۊنەسە ناوچەیلیگ دیاریکریاگ، وەتایبەت باشوور خوەرئاوای کەرکووک، کە ناوچەیلیگن جموجۊل چەکدارەیل "داعش" لە ماوەیل گوزەشتە وەخوەیانەو دیینە.
بەیاتی ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز رووشنەو کەێد، کە نزیکبۊن ئی ناوچەیلە لە کڕەیل وەیەکەوکەفتن لە ناوەین حکومەت فیدراڵی و هەرێم کوردستان هیلێد ریخریایەگە وەکاریان بارێد ئەرا ئاڵۆزییەیل بڵاوبۊن ئەمنی، بیجگە لە بۊین ناوچەیل سەخت و دارستان و مۆڵگەیلیگ کە تۊنریەێد ئەرا خوەیشاردن و جموجۊل وەکار باریەن.
وتیش کە شمارەی چەکدارە مەنیەیل ریخریایەگە دیاریکریاگە و ری وەپی نیەێد زەوی کۆنترۆڵ بکەێد، وەلی هیلێد زەرەد وەو هیزەیلە بڕەسنێد کە لەورا بڵاو بۊنە.
بانگەواز ئەرا خەسەوکردن پرۆسەیل وەشکین و چەودیاری وە وەکارهاوردن فڕۆکە بیفڕۆکەوانەیل کەێد، وەتایبەت لە شیوەیل و ناوچەیل قامیش و بەرزاییەیل کە سەختە چەودیارییان وە شیوەیگ وەردەوام بکریەێد، لە شان وەهیزکردن تەقەلای هەواڵگری ئەرا وەدۊاکەفتن شانە مەنیەیل و لەناوبردنیان.
جەنگ هەواڵگری
لە لای خوەیەو، موخەلەد دەرب شارەزای ئەمنی ئۊشێد، کە جیماگەیل "داعش" کە لە نزیک کەرکووک هەن تەقەلا دەن ناوچە سستەیل و دەرفەتیگ ئەمنی وەکار بارن ئەرا جیوەجیکردن پەلامارەیل وەرجەوەختە و چەسپانن بۊین خوەیان، دۊای ئەوە کە ئەو ناوچەیلە لەژیر چەودیاری و نیشانشکینی ئاسمانی بۊن لەناو پرۆسەیل هاوپەیمانی ناودەوڵەتی کە لە 30 ئەیلول / سێپتەمبەر گوزەشتە وڵاتەگە وەجیهیشت.
وەلی دەرب لە قسەیلی ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز هوشداری دەێد، لە دانان ئی پەلامارەیلە جویر بەڵگەیگ لەبان گلەوخواردن ریخریایەگە وەرەو هاز وەرینی، و ئۊشێد کە قۆناغ کۆنترۆڵکردن وەرینی لەبان زەوییەیل کۆتایی هاتیە، و ئەوەگ ئیسە روی دەێد وە واتەی توانای دووارە دروسکردن "دەوڵەت تمکین" وەرین نییە.
دوینێد کە ئەوەگ خوازیارە دووارە رێکخستن کار هەواڵگرییە دۊای کۆتاییهاتن ئەرک سەربازی ئەرا هاوپەیمانی، و فراوانکردن سەرچەوەیل زانیاری، و خەسەوکردن چەودیاری و دانان کەمینەیل، وە ئامانج چەودیاریکردن جموجۊل چەکدارەیل وەرجە رەسینیان ئەرا ئامانجەیلیان.
دووپات کەێد کە هیزەیل عراقی خاوەن پلان و ستراتیژییەیلن ئەرا وەدۊاکەفتن "داعش"، و ئامادەیی هیزە هشکانییەیل بەرزە، وەلی دووپات کردە بان ئەوە کە رویوەڕویبۊن ئیسە "جەنگ هەواڵگری و ئاسایشە و رویوەڕویبۊن سەربازی نییە" وە واتە باوەگە.
دەسنشان ئەرا ئەوە کەێد کە تۊنریەێد قەرەبوو لایەنەیلیگ لە توانای چەودیاری و نیشانشکین ئاسمانی وەرین بکریەێد لەڕی فڕۆکە عراقییەیلەو، وەگەرد هەوەجەی تەواوکردن ئامادەیی هیز ئاسمانی و وەرەونوابردن توانایەیلی وە شیوەیگ کە وەڵامداین ئەرا داواکارییەیل قۆناغەگە بگرێدە خوەی.
تاقیکردن توانا ئەمنییەیل
لە وەرانوەر یەیش، لیوا جەواد دەهلەگی شارەزای ئەمنی و ستراتیژی، خوەنستنیگ پڕ لە هوشدارتر پێشکەش کەێد، و ئۊشێد کە ناوچەیل کەرکووک و باکوور حەمرین و باکوور عزێم، تا رەسێدە ئەو تەوەرەیلە کە بەسریانە وە ناوچە سنوورییەیلەو، ژینگەیگ گونجیاگ ئەرا جموجۊلەیل "داعش" و وەردەوامیداین وە پاڵپشتییە لۆجستییەیلی دروس کەن.
دەهلەگی ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز رووشنەو کەێد، کە ریخریایەگە لەڕی تەوەرەیلیگ جموجۊل کەێد کە زاب و ناوچە نزیکەیل لە کەرکووک و هەولێر بگرێدە خوەی، بیجگە لە یەکتربڕەیل دوبز و گوێڕ و تەوەر کەرکووک ـ عزێم و کویەیل حەمرین، وە سوودوەرگردن لە سەختی شوینەیل و فراوانی رووبەرەیل کە سەختە پارچە سەربازییەیل وە شیوەیگ هەمیشەیی لەتی بڵاو بون.
وتیش کە عراق وە تەواوی گشت شانەیل رێکخستنەگە لە ساڵ 2017ەو لەناو نەوردیە، وە دەسنشانکردن ئەوە کە ئاشنایی چەکدارەیلی وەو ناوچەیلە کە لەتی چالاکن دروس کەێد لە یەکیگ لە دیارترین ئاستەنگەیل لە وەرانوەر دەزگا ئەمنییەیل.
دوینێد کە پەلامارەیل دۊایی شایەت، لە لایەنیگیانەو، تەقەلایەیل بوون ئەرا تاقیکردن کاردانەوەی هیزەیل عراقی و پەیمانەکردن خێرایی وەڵامداینیان و سروشت ئاگر وەرانوەر، ئەرا ریخوەشکردن لە ئاڵشتکردن شیوازەیل پەلامار یا هەڵوژاردن ناوچەیل ترەک.
هوشداری دەێد لە ئەگەر بەرزەوبۊن پەلامارەیل لە ماوەی ئایندە، و ئەوە کە رێکخستنەگە شایەت سوود لە رەوشەیل کەشوهەوا و سروشت ناوچە سەختەیل بگرێد کە رەسین وەپیان و رەسین پاڵپشتییە سەربازییەیل ئەرا لایان سەختە.
دەهلەگی لە کۆتایی بانگەواز کەێد ئەرا وەرەونوابردن سیستەمەیل هەواڵگری و ئامرازەیل گردەوکردن زانیارییەیل، لەناویانیش شبوازەیل چەودیاری و گووشگردن، ئەرا دیاریکردن شوینەیل شانەیل و رێڕەوەیل وەرەونواچگنیان وەرجە رەسینیان ئەرا ئامانجە چەوڕیکریاگەیل، و وەجیهاوردن وەخت تەواو ئەرا ئامادەکردن هیزە گونجیاگەیل ئەرا رویوەڕویبۊنیان.
